Eter jest dla wszystkich 2, czyli wojskowy zegar atomowy za 30 zł

okladka

Radio stało się symbolem XX wieku, gdy w 1901 r. odebrano sygnały z Wysp Brytyjskich w Kanadzie. Cały mechanizm kilka lat wcześniej opracował genialny Tesla. Istotą radia jest wysłanie przez układ rezonansowy drgań zniekształcających pole elektromagnetyczne wszechświata. Jeśli fala taka natrafi na taki sam układ rezonansowy to wywoła w nim zauważalne drgania elektryczne. Początkowe transmisje na kilka metrów były sukcesem ludzkości w pokonaniu przestrzeni, dziś kontaktujemy się na bieżąco z Sondą Voyager 1 na 25,89 mld km, czyli 173 razy dalej niż jest z Ziemi do Słońca. Koniecznie trzeba wyjaśnić pojęcie “na bieżąco”. Sonda właśnie teraz, 18 listopada 2026 osiągnie od Ziemi dystans, który światło i fala radiowa potrzebuje 24 godzin. Czyli sygnał leci dobę i drugą wraca. W astronomii mamy małe święto, sonda Voyager 1 odleciała od Ziemi na odległość jednej doby świetlnej, a leci tak od 5 września 1977. Zbierałem wtedy znaczki pocztowe i znaczki z sondą i zdjęciami dalekich planet były moim trofeum.

znaczki_pocztowe

Jak się okazuje światło nie jest tak szybkie jak się potocznie sądzi. Z Księżyca leci do nas ponad sekundę, a ze Słońca ponad 8 minut. Gdy rozmawiamy przez łącza satelitarne czujemy wyraźne opóźnienie, bo satelity komunikacyjne są wysoko, dopiero Starlinki Muska niosą rewolucję, bo latają bardzo nisko i dlatego są konkurencją firm naziemnych, które poza dużymi miastami szybko stracą klientów. Dlatego nie dajcie się nabierać na różne promocje internetu, komórek, czy kablówek na rok, czy dwa lata. Za rok świat telekomunikacji będzie zupełnie inny. Nadchodzi internet rzeczy, a on potrzebuje niskich, tanich satelitów. Jeśli zobaczycie na niebie kosmiczny, świecący pociąg to właśnie nad Waszymi głowami Musk ze swej kosmicznej mega giga ciężarówki wysypuje na niską orbitę setki małych tanich satelitów.

starlinki

We wszystkich tych technologiach kluczowe jest synchronizowanie urządzeń w czasie z dużą precyzją. W technikach kosmicznych dochodzi potrzeba robienia korekt spowalniania czasu dla obiektów o dużej prędkości, bo czas jest względny dla ruchu! Sprawa jest prosta, jeśli ktoś Was by wystrzeliłby z prędkością światła to ciągle widzielibyście zamrożony obraz Ziemi, tę samą chwilę na nieruchomej widokówce. Jest tak dlatego, że światło niosące obrazy z Ziemi leciałoby tak samo szybko jak Wy, żadnych nowych obrazów , ciągle ten sam statyczny obraz. To proste, ale odkrycie Einsteina było zdumiewające: światło ma swoją prędkość maksymalną bez względu na wzajemny ruch. Zatem, gdy po roku oddalania się od Ziemi nagle z prędkością światła zaczniecie do Ziemi wracać z prędkością światła to Wasza prędkość i światło z Ziemi się nie dodadzą, jak przy czołowym zderzeniu pociągów. Przez rok lotu powrotnego będziecie widzieć Ziemię tak jak każdy, kto wisi nad nią nieruchomo.

sondy-1-1536x586

Czyli przez rok dla Was na Ziemi czas stał, a przez kolejny rok powrotu płynie normalnie. To jest wielkość odkrycia Einsteina, gdy wrócicie wasz brat bliźniak będzie starszy o 1 rok, a wy o 2 lata! Aby w czasach, w których może stać się wszystko i mieć kontrolę nad czasem podłączyłem się do zegara atomowego w okolicy Frankfurtu nad Menem.

anteny_cdf

Tam jest wielki nadajnik, który reguluje życie w całej Europie już od 1959 r. Jego rytm wyznaczają coraz dokładniejsze zegary izotopowe, dziś z dokładnością 0,1 nanosekundy na dobę, czyli 12 zer po przecinku. Sekundy tam odmierzane z niemiecką dokładnością nakładane są na fale radiowe 77,5 kHz i są dostępne ponad 2000 km wokół. Sterują one zegarami ściennymi i ultra szybkimi pociągami. W swej genezie to oczywiście projekt wojskowy wykorzystywany szeroko w cywilu. Aby dokładnie słyszeć jak on tyka na AliExpress trzeba kupić części za ok. 30 zł i to poskładać.

Sami oceńcie jak mi to wyszło, nigdy nie byłem pedantem.

zegar_moj

Antena ferrytowa odbiera falę nośną, chiński chip za kilka zł demoduluje sygnały o tym jaka jest data minuta sekunda itp. Użyłem kultowego micro kontrolera Attiny45 do sterowania pralkami, zabawkami itp., aby te sygnały 0101100 zamienić na cyfry arabskie i wyświetlić na chińskim wyświetlaczu za kilka zł. Nic z tych rzeczy poza bateriami nie jest produkowane w Europie.

Oczywiście jeśli trzeba uwzględniam 0,0029095 sekundy opóźnienia do czasu UTC jakie potrzebuje fala radiowa, aby pokonać 872 km od nadajnika do Warszawy.